Her namaz vaktinin başlangıcı ve sonu, güneşin ufka göre belirli bir açıda bulunmasıyla belirlenir.
🌑
İmsak — Fecr-i Sâdık
الفجر الصادق
Güneş irtifâsı: -19°
Güneş doğu ufkunun 19 derece altındayken, doğu tarafında beyaz ışığın yayılmaya başladığı andır. Sabah namazının vaktinin ve orucun başlangıcıdır.
Dört mezhepte de aynı irtifâ değeri (-19°) kullanılır. Bu anlık Fecr-i Kâzib ile karıştırılmamalıdır; fecr-i kâzib dik bir ışık sütunu gibi görünür, fecr-i sâdık ufka yayılır.
🌅
Güneş Doğuşu — Tulû'
طُلُوع الشَّمْس
Güneş irtifâsı: 0°
Güneşin üst kenarının doğu ufkunda göründüğü andır. Sabah namazının vakti bu anda sona erer. Aynı zamanda Kuşluk (İşrâk) namazının vakti başlar.
Sabah namazı: Fecr-i Sâdık → Tulû' arasında kılınır. Güneş doğduktan sonra kılınmaz, kazaya kalır.
☀️
Sabah Keraheti
كَرَاهَة الصُّبْح
Güneş irtifâsı: 0° → +5°
Güneşin doğduğu andan ufuktan 5 derece yükseleceği ana kadar geçen süre mekrûh vaktidir. Bu vakitte nafile namaz kılmak mekrûhtur.
Güneş ufuktan 5 derece yükselince bu kerahet sona erer ve Kuşluk namazı kılınabilir.
🔆
Öğle — Zuhr
الظُّهْر
Güneş: Zeval sonrası
Güneşin gün içindeki en yüksek noktasını (zevâl) geçtikten hemen sonra başlar. Herşeyin gölgesi kendi boyuna ek olarak kendi boyu kadar uzayana kadar sürer.
Öğle Keraheti (İstiâvâ): Güneşin tepe noktasında bulunduğu kısa süre mekrûh vaktidir.
Öğle Vakti Sonu: Gölge boyunun esas gölge (Fey-i Zevâl) + 1 çubuk boyu olduğu an (Şâfiî) veya + 2 çubuk boyu olduğu an (Hanefî).
🌤️
İkindi — Asr
العَصْر
Gölge: 1× veya 2× boy
Gölgenin belirli bir uzunluğa ulaştığı anda başlar ve güneşin batması ile sona erer. İki mezhebin hesabı birbirinden farklıdır.
Asr-ı Evvel (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî ve İmâmeyn): Fey-i zevâl + 1 çubuk boyu olunca başlar. İmâmeyn (Ebû Yûsuf ve Muhammed eş-Şeybânî) de bu görüştedir.
Asr-ı Sânî (İmâm-ı A'zam): Fey-i zevâl + 2 çubuk boyu olunca başlar. Hanefî mezhebinde her iki vakitte de namaz kılınabilir; ancak İmâm-ı A'zam'a göre tercih edilen vakit Asr-ı Sânî'dir.
İkindi Keraheti: Güneşin ufkun 5 derece üzerinde olduğundan batışına kadar.
🌇
Akşam — Mağrib
المَغْرِب
Güneş irtifâsı: 0° (batış)
Güneşin üst kenarının batı ufkunda kaybolduğu andan batı ufkunda kızıllığın kaybolduğu ana kadar sürer. Güneş batışından yaklaşık 60–90 dakika sonra biter.
Şafak: Güneş battıktan sonra gökyüzünde beliren kızıllıktır. Bu kızıllığın kaybolması akşam namazının son vaktidir.
İstibâru Nücûm: Güneşin ufuktan 10° aşağıya inmesi ile yıldızlar çoğalmaya başlar. Bu vakti akşam namazını geciktirmek mekrûhtur.
🌃
Yatsı — İşâ
العِشَاء
Güneş irtifâsı: -17° veya -19°
Batıdaki kızıllığın kaybolmasından fecre kadar sürer. Mezhep imamları arasında başlangıcı konusunda ihtilaf vardır.
İmâmeyn (Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî ve İmâm-ı Ebû Yûsuf): Batı ufkunda kızıllık kaybolunca (güneş -17°). Bu durum 75. Sûre-i Şems'e dayanır.
İmâm-ı A'zam: Kızıllıktan sonra beyazlık da kaybolunca (güneş -19°). Bu görüşe göre daha uzun bir ihtiyat süresi tanınır.
📐
İkindi Vakti Hesabı
فَيْء الزَّوَال
Fey-i Zevâl: Öğle gölgesi
İkindi namazı vakti, gölge hesabıyla bulunur. Öğle vaktindeki en kısa gölgeye "Fey-i Zevâl" denir ve bu, hesabın temel noktasıdır.
Formül: Fey-i Zevâl = çubuk boyu × tan(90° − Gâye İrtifâ')
Örnek: İstanbul'da 13 Ağustos'ta Gâye İrtifâ = 63°50' ise:
Fey-i Zevâl = 1 × tan(26°10') = 0.491 metre (1 m çubuk için)